این مقاله توسط تیم تولید محتوای شرکت کادوس ارائه می شود.

خدمات ارزش افزوده موبایل

  • چکیده

صنعت مخابرات همیشه به عنوان یکی از پرطرفدارترین صنایع برای درآمدزایی و اشتغال زایی بوده است، با این حال رقابت شدید، افزایش هزینه ها و ظهور خدمات نوین منجر به ضرر و زیان اپراتورهای مخابراتی در سرویس های روتین می شود. با افزایش استفاده از تلفن های هوشمند و دسترسی آسانتر به اینترنت، اپراتورهای مخابراتی برای بقا در محیط کسب و کار، ملزم به ارائه خدمات متفاوت با هزینه های بهینه به مشتریان خود شده اند.
موارد اشاره شده به رونق گرفتن هرچه بیشتر بازار ارزش افزوده تلفن همراه منجر شد که در ایران هم اپراتورهای مخابراتی از این موضوع مستثنی نبوده اند. در این مقاله سعی کردیم به صورت اجمالی به بررسی وضعیت بازار ارزش افزوده با تمرکز بر فعالیت های این حوزه در ایران بپردازیم.

 

  • خدمات ارزش افزوده تلفن همراه چیست ؟

خدمات ارزش افزوده تلفن همراه ( Mobile Value Added Services )که به اختصار به آن M-VAS گفته می‌شود، به هر خدمتی اطلاق میشود که فراتر از خدمات مکالمه صوتی و درواقع خدمات پایه اپراتورها باشد. این خدمات همان چیزی است که به اپراتورهای موفق دنیا این امکان را می دهد تا در بازار پر تب و تاب سیم کارت به رقابت ادامه دهند، دارندگان سیم کارت را برای تقاضای خدمات استاندارد تشویق می کند و در واقع ابتکاری استراتژیک است از سوی ارائه دهندگان خدمات مخابراتی که آنها را قادر به فروش خدمات اضافی و حصول اطمینان از جذب وفاداری مشتریان می کند و در نهایت باعث افزایش متوسط درآمد به ازای هر کاربر (ARPU) خواهد شد.
در عین حال مشترکین به چیزی فراتر از نیازهای اولیه خود دسترسی پیدا کرده و با توجه به چالش های زندگی مدرن در ازای هزینه ای معقول، خدمات با سطح بالاتری را دریافت میکنند. از طرفی VAS فرصتی در اختیار ایده پردازان و تولید کنندگان محتوا قرار داده تا از این طریق در کنار ارزش آفرینی برای مشترکین تلفن همراه، از سود حاصل از ارائه این سرویس ها نیز بهره‌مند گردند، در حقیقت هر نوع خدمت جذاب یا ویژه‌ای که مشترکین تلفن همراه به خاطر آن هزینه پرداخت کنند، جزئی از خدمات ارزش افزوده تلفن همراه به شمار می‌آید.

 

خدمات ارزش افزوده تلفن همراه از نظر راه کارها می توان به موضوعات تقسیم کرد:
خدمات ارزش افزوده عمومی :
• متنی
• چند رسانه‌ای
• مالی
• بازی و سرگرمی
• برنامه های کاربردی
• شبکه های اجتماعی
• خدمات مبتنی بر مکان
خدمات ارزش افزوده سازمانی :
• خدمات متنی سازمانی
• برنامه های کاربردی سازمانی
• تلفن گویا (IVR)
• کدهای دستوری USSD

خدمات ارزش افزوده موبایل

خدمات ارزش افزوده موبایل

همان طور که از نمودار بالا مشخص است خدمات متنی و پیام کوتاه همچنان سهم عمده ای در بازار VAS دارند، اما رفته رفته از نقش آنها کاسته و حوزه هایی مانند خدمات چند رسانه ای و شبکه های اجتماعی پر رنگ تر خواهند شد.

 

  • بازار VAS جهان

برآوردهای GSMA نشان می دهد که تعداد کل مشترکین منحصر به فرد تلفن همراه در سراسر جهان تا پایان سال 2017 نزدیک به 5 بیلیون بوده است و تا پایان سال 2020 به 5.7 بیلیون خواهد رسید، با این برآورد، نزدیک به 75 درصد از جمعیت جهان حداقل در یک سرویس تلفن همراه اشتراک خواهند داشت. رشد چشم¬گیر در تعداد مشترکین تلفن همراه در این دوره به طور عمده به اقتصادهای در حال توسعه آسیا-اقیانوسیه وابسته است که درصد زیادی از جمعیت جهان را به خود اختصاص داده اند.
علاوه بر این، امکانات گوشی های هوشمند و قابلیت اتصال آنها به اینترنت پر سرعت، عامل اصلی برای نوآوری در هوش مصنوعی بوده و همچنین منجر به تحول صنعت دیجیتال شده است. اپراتورهای تلفن همراه در دهه گذشته نزدیک به 700 بیلیون دلار برای توسعه زیرساخت های شبکه های مخابراتی سرمایه گذاری کرده اند.
اپراتورها مدل کسب و کار خود را به منظور افزایش ارزش با گسترش اکوسیستم های تلفن همراه محقق می کنند و به ارائه پلتفرم برای دنیای دیجیتال جدید می پردازند که به همین علت شبکه های 3G و 4G به سرعت توسعه پیدا کردند و هم اکنون نیز شبکه های 5G در حال توسعه می باشند.

خدمات ارزش افزوده موبایل

بازار خدمات ارزش افزوده در جهان

برآورد شده اینترنت موبایل فرصتی چشمگیر با بیش از 2.44 بیلیون کاربر جدید از سال 2019 تا 2027 برای اپراتورهای شبکه فراهم می آورد وکاربران از مرز 6 بیلیون در سال 2027 در سراسر جهان عبور خواهند کرد. اینترنت موبایل به طور قابل توجهی در توسعه اکوسیستم دیجیتال فراگیر کمک می کند و کاربران آن، بازار بالقوه و سهل الوصول برای مجموعه ای از خدمات دیجیتال هستند. رشد جمعیت جوان و تلفن های هوشمند ارزان قیمت با بسته های اینترنت ارزانتر ، از عوامل اصلی رشد این اکوسیستم دیجیتال در سراسر جهان می باشند.
افزایش نفوذ گوشی های هوشمند در جهان باعث رشد مفهوم “اینترنت اشیا” (Internet of Things) می شود. رشد IOT در آینده نزدیک به دلیل گسترش موارد استفاده از قبیل خانه های ، شهرهای، ساختمان ها، خدمات و شرکت های هوشمند بیشتر خواهد شد. سرمایه گذاری و اکوسیستم حمایتی برای راه اندازی IOT ، همچنین تحقیق و توسعه در این موضوع افزایش پیدا کرده است. فعالان بزرگ تکنولوژی مانند گوگل، مایکروسافت، آمازون، سیسکو، GE، اینتل، Qualcomm و سامسونگ نیز مقدار زیادی در توسعه IOT سرمایه گذاری کرده اند.
علاوه بر این، خودروهای متصل شده به شبکه و خدمات مبتنی بر مکان، یکی دیگر از زمینه های کاربردی در حال ظهور هستند که از رشد بازار VAS تلفن همراه حمایت می کند.
بازار جهانی ارزش افزوده موبایل در سال 2018 ارزشی معادل 3،813.13 میلیون دلار داشته است و انتظار می رود تا سال 2027 میلادی با نرخ رشد 12.04 درصد (CAGR) به 10.303.88 ملیون دلار برسد.
رشد در پنج سال اخیر عمدتا با افزایش نیاز به ایجاد محتوای دیجیتال در حوزه هایی مانند انیمیشن، گرافیک، طراحی، پزشکی و مراقبت های بهداشتی، آموزش، بانکی و خرده فروشی بوده است.

خدمات ارزش افزوده موبایل در جهان

درآمدزایی با خدمات ارزش افزوده

 

 

همان طور که از جدول بالا مشخص است بازار خدمات ارزش افزوده تلفن همراه پتانسیل چشمگیری برای درآمدزایی دارد و همین امر باعث می شود اپراتورهای تلفن همراه و تهیه کنندگان محتوا مدام در حال نوآوری در این زمینه باشند و خدمات متنوعی را به مشترکین ارایه کنند که این امر در نهایت باعث می شود مشترکین، خدمات مورد نیاز و به روز را با هزینه مناسب دریافت نمایند.

خدما تارزش افزوده موبایل

آینده خدمات ارزش افزوده موبایل

 

  • ارزش افزوده در ایران

ایران یکی از اصلی ترین فعالان رشد صنعت مخابرات در خاورمیانه است و اقتصاد دیجیتال آن در آستانه تحول بزرگی قرار دارد و انتظار می رود که فرصت های فراوانی برای صنعت ارتباطات مخابراتی فراهم کند. به طوری که پیش بینی می شود تا سال 2020 ایران سهم 10 درصدی در رشد صنعت مخابرات در خاورمیانه و شمال آفریقا داشته باشد.

خدمات ارزش افزوده موبایل

رشد خدمات ارزش افزوده تا سال 2020

طبق آخرین بررسی ها ایران بیش از 93 میلیون مشترک تلفن همراه دارد، ضریب نفوذ تلفن همراه بیش از 113 درصد است و 87 درصد از جاده های اصلی و فرعی و ریلی تحت پوشش می باشند. این آمار نشان می دهد ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران بالاتر از میانگین جهانی (63%) و همین طور بیش از میانگین خاورمیانه و شمال آفریقا (60%) است.
ضریب نفوذ مشترکین در ایران بالاتر از کشورهای عربستان، ترکیه، عراق و … است و فاصله کمی تا کشورهای قطر، بحرین و امارات دارد و پیش بینی می شود از 47 میلیون نفری که تا سال 2020 به استفاده کنندگان از سرویس های تلفن همراه در خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) اضافه می شوند نیمی از آنها از چهار کشور ایران، عراق، الجزایر و مصر باشند.
طبق آخرین بررسی ها در سال 97 ضریب نفوذ اینترنت در ایران نزدیک به 90 درصد بوده است و نکته حائز اهمیت این است که بیش از 83 درصد از کاربران از اینترنت پر سرعت موبایل استفاده می کنند و این موقعیت بسیار مناسبی برای ارائه خدمات ارزش افزوده در ایران را فراهم آورده است.
سه اپراتور اصلی تلفن همراه ایران به ترتیب همراه اول، ایرانسل و رایتل هستند. شرکت همراه اول به عنوان اپراتور اول در ایران در حال حاضر بیش از 55 میلیون کاربر و ایرانسل با نزدیک به 34 میلیون کاربر در رتبه دوم قرار می گیرد و اپراتور سوم یعنی رایتل نزدیک به چهار میلیون کاربر دارد.
افزایش خدمات تلفن همراه و شبکه های اجتماعی موجب اختلال در صنعت سنتی تلفن همراه شده است و استفاده روزافزون از شبکه های اجتماعی بیش از پیام های متنی، رشد کلی بازار SMS را به میزان 4.2٪ کاهش داده و فرصت بالقوه ای برای رشد خدمات مبتنی بر اینترنت ایجاد کرده است. همچنین در سال های اخیر ایجاد بستر های 3G و 4G پایدار، زمینه را برای ارایه خدمات مبتنی بر این بسترها فراهم کرده است.
به همین دلیل اپراتورهای ایران مخصوصا دو اپراتور اصلی در تلاش هستند تا با ارایه خدمات متنوع VAS در بازار رقابت سیم کارت نقش موثرتری ایفا کنند و به طبع این موضوع موقعیت مناسبی برای تولید محتوای دیجیتال و توسعه اپلیکیشن های مختلف در ایران فراهم نموده است. همچنین ارگان ها و سازمان های مختلف در ایران با درک نیازهای مخاطبین ، با استفاده از تکنولوژی روز و خدمات VAS به ارایه خدمات می پردازند.

خدمات ارزش افزوده موبایل

خدمات ارزش افزوده در ایران تا سال 2027

همان طور که از جدول بالا مشخص است ایران رشد بسیار خوبی در زمینه خدمات ارزش افزوده نوین خواهد داشت.
هم چنین کمترین نرخ رشد خدمات ارزش افزوده در ایران مربوط به SMS می شود که تا سال 2027 رشد 4.21 درصدی خواهد داشت و بیشترین رشد هم به ترتیب مربوط به نرم افزار¬های کاربردی و خدمات پولی و بانکی می شود. نرم افزارهای کاربردی در بستر خدمات ارزش افزوده امکان ارایه خدمات متنوع را برای کاربران فراهم کرده اند و در زمینه های مختلف از جمله آموزش، ورزش، مسابقه و سرگرمی و کتابخوانی و … توسعه یافته اند.
این خدمات و پیش بینی های مندرج در جدول بیان کننده نیاز بازار VAS ایران به تولید محتوای دیجیتال و توسعه اپلیکیشن های کاربردی در حوزه های نوین را ابراز می کند که در نهایت موجب رونق بازار کار دیجیتال و ICT کشور خواهد شد.
بازار VAS ایران در سال 2018، درآمدی معادل 430.67 میلیارد دلار را به خود اختصاص داده است و انتظار می رود در سالهای پیش بینی شده 2019 تا 2027 رشدی معادل 9.39 درصد (CAGAR) داشته باشد و در سال 2027 درآمد 952.82 دلار برای این صنعت پیش بینی شده که رقم قابل توجهی می باشد.

خدمات ارزش افزوده موبایل

نمودار درآمدی رشد ایران در خدمات ارزش افزوده تا سال 2027

به این ترتیب ایران در منطقه به یکی از نقش آفرینان اصلی بازار ارزش افزوده تلفن همراه تبدیل شده است. همان طور که از جدول زیر مشخص است در سال 2019 درآمد ایران از بازار ارزش افزوده تلفن همراه نزدیک به 3.5 برابر ترکیه و بیش از 13 برابر کشور همسایه یعنی عراق بوده و همین طور درآمد بیشتری از کشورهایی نظیر آذربایجان و قطر داشته است.

خدمات ارزش افزوده موبایل

آینده خدمات ارزش افزوده در 6 کشور خاورمیانه

 

  • سخن پایانی

در این متن سعی کردیم با توضیح اجمالی شرایط VAS جهانی به جایگاه ایران در این بازار بپردازیم. همانطور که عنوان شد ایران چه از لحاظ بستر سخت افزاری و نرم افزاری و چه از نظر نیاز جامعه، شرایط بالقوه ای برای فعالیت های بیشتر در حوزه خدمات ارزش افزوده تلفن همراه دارد.
فعالیت های مناسب در این حوزه به رشد اقتصادی و همین طور ارتقای خدمات دیجیتال منجر خواهد شد که در نهایت رضایت مشترکین و بقای ارایه دهندگان خدمات تلفن همراه را تضمین خواهد کرد.